"Ben Melamet Hırkasını Kendim Giydim..." | Bir Başkaldırının ve Aşkın Hikayesi: Haydar Haydar

[Moxiv]

Selamlar değerli forum dostları,

Bugün kulaklarımızda yer eden, tınısıyla bizi uzaklara götüren ama sözlerindeki o sert ve vakur duruşun hikayesini az bildiğimiz bir şaheseri konuşalım istedim: Haydar Haydar.

Çoğumuz bu türküyü Neşet Ertaş’ın o yanık sesinden ya da farklı ozanlardan dinledik. Peki, nedir bu "Melamet Hırkası"? Kimdir bu sitemin sahibi? Gelin, 17. yüzyılın tozlu raflarına, Nesimi’nin dünyasına bir yolculuğa çıkalım.

🧥 Melamet Hırkası Nedir?
Türkü, "Ben melamet hırkasını kendim giydim eğnime" diye başlar. Melamet, kelime anlamıyla "kınanmışlık" demektir. Melamet hırkasını giymek ise; gösterişten uzak durmak, el alem ne der diye yaşamamak ve özünü bulmak uğruna toplumun kınamasına razı gelmektir. Yani bir nevi, "Ben dış görünüşe değil, öze bakarım; dünya malını ve şanını terk ettim" demektir.

Hikayesi ve Ozanın Feryadı
Bu muazzam eserin sözleri, aslen büyük mutasavvıf Seyyid Nesimi’ye aittir. Nesimi, yaşadığı dönemde fikirleri ve inancı nedeniyle büyük baskılar görmüş, hatta fikirlerinden dönmediği için derisi yüzülerek idam edilmiştir.

Hikayeye göre Nesimi, "En-el Hak" (Hak bendedir, ben Hak'tanım) dediği için softalar tarafından dinsizlikle suçlanır. Ancak o, türkünün devamında gelen şu tokat gibi sözlerle cevap verir:

"Gah çıkarım gökyüzüne, seyrederim alemi / Gah inerim yeryüzüne, alem seyreder beni"

Bu mısralar, insanın içsel yolculuğundaki iniş çıkışları, bazen bilgeliğin zirvesine çıkıp dünyayı küçücük görmeyi, bazen de tevazu ile halkın arasına karışıp sabretmeyi anlatır.

️ "Zahit" ile Çatışma
Türküde geçen "Zahit" karakteri, sadece şekilci, kuralcı ve hoşgörüsüz insanı temsil eder. Nesimi (ve türkü), zahitlere şöyle seslenir: "Sofular haram demişler, bu aşkın badesine..." Buradaki "bade" sadece şarap değil, ilahi aşkın ve bilginin sarhoşluğudur.

Yani bu türkü aslında;

Yargılayanlara karşı bir savunma,

Şekilciliğe karşı bir isyan,

Öz değerlerine sahip çıkan bir insanın vakur duruşudur.

Türkünün O Meşhur Sözleri
Ben melamet hırkasını kendim giydim eğnime
Ar ü namus şişesini taşa vurdum kime ne
Gah çıkarım gökyüzüne, seyrederim alemi
Gah inerim yeryüzüne, alem seyreder beni

Sofular haram demişler, bu aşkın badesine
Ben doldurur, ben içerim, günah benim kime ne

Sizin Melamet Hırkanız Hangisi?
Sizin de hayatınızda "Kime ne!" dediğiniz, başkalarının ne düşündüğünü umursamadan kendi doğrularınızla giydiğiniz bir "hırkanız" var mı? Ya da bu türküyü en çok kimin sesinden dinlemeyi seviyorsunuz?

Yorumlarda bu kadim kültürü ve Nesimi’nin o sarsılmaz duruşunu konuşalım.

Keyifli forumlar dilerim!